Uit de ratrace stappen
Interview met Bart Dogger, deelnemer van het Jaarprogramma
Bart Dogger werkt als programmaleider bij ASML. “Een groter verschil met boeren kan bijna niet,” lacht hij. Toch besloot hij vorig jaar mee te doen aan het Jaarprogramma. Niet per se omdat hij alleen nog maar op het land wil werken, wel omdat hij meer buiten wil zijn en zijn ervaring en talenten wil inzetten voor Lenteland en regeneratief boeren.
“Het idee om mee te doen aan het Jaarprogramma is geleidelijk ontstaan in een periode van tien jaar. Ik had een vrij onrustig leven: ik verhuisde met mijn gezin naar Zwitserland en terug en wisselde drie keer van werkgever in 5 jaar tijd, altijd in de zakelijke wereld. Maar op een gegeven moment merkte ik dat mijn onrust pas verdween als ik buiten was, dus wilde ik op zoek naar manieren om daar iets mee te doen.”
Hij ging een halve dag minder werken, begon als vrijwilliger bij een tuinderij, kreeg na jaren wachten eindelijk een moestuin toegewezen en begon aan het Jaarprogramma bij Lenteland. “Dat gebeurde allemaal min of meer tegelijkertijd.”
De eerste lichting
“Ik zat bij de eerste lichting van het Jaarprogramma,” vertelt Bart. “Maar het zat meteen heel doordacht in elkaar met kennisdagen over bijvoorbeeld agroforestry en begrazing, maar ook over LEAN-management, het vermarkten van producten en het schrijven van een businessplan.” Voor dat laatste rekende Bart één van de Lenteland boerderijen helemaal door.
“Ecologisch en sociaal doen de boerderijen het al fantastisch, maar economisch is het moeilijk. Op het produceren van voedsel zit een hele kleine marge. Dus moet je diversifiëren, schaal vergroten of stoppen. Dat is de harde realiteit.” Omdat Bart opgeleid is in supply chain dacht hij: wat nou als je de producten van het land zelf zou bewerken en een productielijn zou toevoegen, dan zijn de marges groter.
Het opzetten van een productielijn
“Nu ben ik dat als vrijwilliger aan het opzetten voor de drie Lenteland boerderijen in het oosten van het land. Daarmee komen twee werelden voor mij bij elkaar: mijn corporate ervaring als projectmanager en het buitenleven waar ik rust vind.” Tijdens de opleiding is Bart er dan ook achter gekomen dat hij weliswaar heel graag hoofdboer wil worden op een Lenteland boerderij, maar dat dit niet hoeft te betekenen dat hij fulltime buiten aan het werk is.
“Een tuinderij beheren is niet mijn ding, maar een dag of twee erin meewerken en erover meedenken wel. Ik ben niet de expert op het gebied van land-, tuin- of akkerbouw, maar ik kan wel zo’n verwerkingshub opstarten. Dat zou ik het liefst voor heel Lenteland willen managen, maar dan wel vanaf een boerderij, want dan kan ik het combineren met op het land werken.”
Nieuwe inzichten
Dankzij de opleiding heeft Bart nu veel helderder wat hij wel wil en vooral ook wat hij niet wil. “Je gaat niet alleen heel goed nadenken over je eigen expertise en hoe je die kan inbrengen, maar ook over de vraag waarom je dit wilt doen. Want boer worden is een commitment voor het leven.”
“Gek genoeg vliegt dat idee me niet naar de strot, omdat zo’n boerderij continu in beweging is en verandert. Niet alleen heb je te maken met verschillende seizoenen, oogsttijden en producten, maar ook met veel verschillende werkzaamheden: een camping, een boerderijwinkel, een eventlocatie, educatie, productverwerking, productontwikkeling, het maken van jaarplannen en het doorrekenen van budgetten. Er zijn zoveel opties op zo’n boerderij: dat kan ik zo 20 jaar volhouden.”
Het afgelopen jaar is voor Bart dan ook steeds duidelijker geworden dat hij uit de ratrace wil stappen, dat zijn corporate ervaring heel goed samen kan gaan met meer buiten zijn en dat er een pad is dat geleidelijk is. “Zelf had ik een ruw ontwaken tijdens de opleiding dat ik niet binnen een jaar boer kon worden bij Lenteland, maar ik merkte ook dat mijn vrouw begon te steigeren toen ik zei dat ik binnen een jaar boer wilde worden. Zij heeft ook gewoon een baan en we hebben een hypotheek en een leaseauto. Daar cold turkey mee stoppen, is lastig.”
Dus denkt Bart na over de volgende stappen die hij kan maken, nu hij het Jaarprogramma heeft afgerond. Hij is druk bezig met de supply chain opzetten voor de Lenteland boerderijen. Dat vertaalt zich al naar de nieuwe cadeaupakketten van Lenteland. Ondertussen wil hij in de buurt op een boerderij werken en hopelijk een van de hoofdboeren worden op een nieuwe Lenteland boerderij in Utrecht, mocht die er ooit komen.
